Di kon e reunion di novèmber 2007 na Statia a stanka ...
Tabata leu for di un plaser pa stanka e reunion ku Hulanda. Nunka no ta
bon pa buta bo partner rabia. Hulanda ta nos partner, nos sosio. I nos
tur tin ku kuminsá mira Hulanda i Hulandesnan den e lus ei i aktua
konforme. Di otro banda, Hulanda tin mesun obligashon. Ta p’esei mester
yega na un lei básiko pa regla ‘laso direkto’ a base di konsenso, es
desir ku ambos partido mester bai di akuerdo ku e resultado final a
base di boluntat liber. No por tin preshon. I ounke nos tin un tiki
purá, esei no mag resultá den un sòpi salu i bruá ku niun hende no kier
kome. Nos no kier un ‘bòm di tempu’ (tijdbom) riba nos tayó.
Ora durante reunion di novèmber último delegashon Hulandes a bisa ku
e modelo Hulandes pa parti tarea pa ‘gemeenten’ mester ta aplikabel pa
Boneiru, St. Eustatius i Saba (tur tres huntu kariñosamente konosí komo
‘BES”) i ku esei ‘no ta negoshabel’, diskushon fuerte a surgi.
Ademas, Hulanda a bisa ku no tin mester di konsenso pa yega na e laso
direkto, pa motibu ku WolBES (e lei básiko nobo ku lo regla laso
direkto) ta un lei Hulandes. Pues Tweede Kamer tin derecho di pas’é
unilateralmente. Esei sí tabata un bon ‘fast ball’! Pero, bola! BES a
reakshoná bon, splikando ku esei por ta e kaso despues ku e WolBES a
pasa, pero no durante e proseso pa yega na dje! Si nò, lo nos no yega
na un WolBES bon balansá nunka. Bula ariba, bula abou, asina ta!
Nivel soshal i ekonómiko
BES a sigui splika ku partimentu di tarea no por tuma lugá promé ku tin
klaridat riba e punto di ‘voorzieningenniveau’ (= nivel di fasilidatnan
ku gobièrnu ta brinda, manera enseñansa, salubridat públiko etc.). Sin
embargo, Sra. Bijleveld no kier a pone e punto ei riba agènda, lokual a
stanka e reunion.
ARCO ta di opinion ku mester bin klaridat tambe over di e futuro nivel
soshal i ekonómiko di e pueblonan di BES, es desir e nivel di sueldo
mínimo, AOV i sobrá derechonan soshal i ekonómiko. E eskoho di Boneiru
(laso direkto) ta trese kuné ku nos nivel di bida tin ku subi poko
poko, yega - en prinsipio - te na nivel Hulandes durante un periodo di
un X-kantidat di aña.
Paga tinu! Ya nos a splika kaba ku esei no ta nifiká ku tur kos lo ta
presis igual ku na Hulanda, pasobra nos situashon ta diferente. Pero e
prinsipio di igualdat ta sagrado, manera e ta skirbí den konstitushon
(= grondwet) Hulandes. No mas i no ménos. Realmente sin rèspèt di parti
di Hulanda pa e prinsipio ei, lo nos no por yega na un akuerdo. Pasobra
nos no por akseptá un statùs di siudadano di segundo rango. Nunka.
E edishon speshal di ARCO aki tin komo meta pa splika Hulanda esei na
un manera respetuoso i trankil, pero duidelijk. I nos no tin duda ku
Hulanda lo bin bij, asina ku nan ta komprondé na unda e sapatu ta
pèrta.
Diskulpa sinsero
Ta hopi lamentabel ku durante e reunion di novèmber 2007 Sekretario di
Estado Sra. Bijleveld mester a haña un boftá den su kara di parti di
Boneiru i Saba. I nos a pidi diskulpa pa esei kaba. Sin embargo, nos
desishon tabata korekto i inevitabel. No mag lubidá tampoko ku –
inkonsiente-mente; nos lo duna e Hulandesnan the benefit of the doubt –
Hulanda tabata mandando nos un ‘fast ball’ stret pa nos kurpa, kaminda
lógikamente nos mester a hala atras, laga e bala pasa sin hasi daño.
Komprondé bon! E yangadó tin ku move!
E prinsipio di igualdat tin 2 elemento, esta 1) igualdat den kasonan
igual i 2) desigualdat den kasonan desigual, pero no mas desigual ku e
diferensianan mes ta hustifiká’. Antes nos no a splika esaki bon. Den
pasado nos a duna e impreshon robes ku igualdat ta nifiká tur kos igual
presis (‘één op één’). Esei no ta e kaso, pasobra sirkunstansianan
entre Hulanda i Boneiru ta diferente. Pero nos lo mester por yega mas
serka e nivel Hulandes ku ta ekonómikamente i humanamente possible sí.
Esei no ta nifiká ku nos por sinta riba nos ‘yangadó’ warda e sèn yega
for di Hulanda. Nos lo mester traha p’é, manera semper. I manera ta
saludabel. Pero Hulanda sí por yuda nos krea e oportunidatnan i
fasilidatnan pa nos por yega n’e nivel Hulandes den tur sentido,
inkluso nivel edukativo, teniendo debido kuenta ku e diferensianan real
ku tin.
Pues nos ta insistí ku e prinsipio di igualdat pa siudadano na BES i
Hulanda mester wòrdu respetá den e deal nobo ku Hulanda. Si esei no ta
e kaso, nos lo no por rekomendá e deal na pueblo.
Anto no ta bai pa detaye. Nos por yega na akuerdo i kompromiso riba tur
detaye. De facto tur kos ta detaye, ménos e punto kardinal di igualdat
aki. Esei ta un punto di prinsipio ku nos no por desviá for di dje. Un
komunidat demokrátiko ta basá riba igualdat di e siudadano. Sin dje, no
tin demokrasia. Si BES ku Hulanda ta unu, igualdat no por falta.
Mas papiamentu
ARCO ta pidi diskulpa di nos lesadónan ku e edishon aki ta mas tantu na
Hulandes i Ingles. Nos semper ta purba traha un bolo dushi di tur 4
idioma papiá na Boneiru (i na Saba i Statia tambe, ounke diferente
ayanan). Pero e biaha aki nos meta ta pa logra konvensé Hulanda.
E edishon aki lo wòrdu distribuí bou di tur politiko Hulandes. Tambe pa
promé biaha nos lo parti ARCO na Saba ku Statia, anto kas pa kas. I na
Boneiru tambe pa promé biaha nos lo partiele kas pa kas (5.000
ehemplar, mas ku nunka).
Pues esaki ta un paso grandi dilanti pa ARCO i nos ta spera ku e lo
bira un paso grandi dilanti pa pueblonan di Bonaire, St. Eustatius ku
Saba (BES) tambe.

Comments
Be the first to comment, please use the form below.